BLW có thể là bản năng với bé nhưng lại là một phương pháp mới đối với các bậc phụ huynh. Chương này nhằm gợi ý cho bạn cách bắt đầu và giải thích những gì có thể xảy ra
Ăn cùng nhau
Các bé lứa tuổi khoảng 5 hoặc 6 tháng thường rất tò mò và muốn được tham gia vào bất cứ hoạt động nào. Do đó bé có thể đã cho bạn biết bé muốn tham gia vào bữa ăn. Bé có thể chưa sẵn sàng để ăn nhưng bé muốn biết những màu sắc, tiếng động, mùi vị và chuyển động xung quanh mình là thế nào.
Lúc đầu bé có thể rất vui được ngồi gần hoặc trên đùi bạn và chơi với cái thìa, cái cốc trong lúc bạn ăn, nhưng một khi bé bắt đầu chạm vào thức ăn luôn luôn đảm bảo bé phải được ngồi càng thẳng càng tốt. Trên thực tế, điều này có nghĩa là cho bé ngồi trên đùi bạn mặt hướng vào bàn ăn hoặc ngồi chấc chắn trên ghế ăn (high chair) - điều chỉnh các dây giữ cho phù hợp và dùng khăn tắm cuộn lại hoặc gối nhỏ để hỗ trợ bé, nếu cần thiết, để bé có thể di chuyển cánh tay và bàn tay một cách thoải mái. Và đừng quên rửa tay cho bé trước khi bé chạm vào thức ăn!
Giờ ăn là giờ chơi
Trong vài tháng đầu của BLW, bữa ăn thường là giờ chơi với các bé. Điều này có nghĩa là bữa ăn sẽ vui vẻ nhưng tất nhiên dưới quan điểm của bé, đó thật sự là thời gian làm việc nghiêm túc - bởi vì qua trò chơi bé đã học, phát triển các kỹ năng mới và điều chỉnh chính xác các phối hợp của mình.
Không vấn đề gì nếu bé ăn rất ít lúc đầu, hoặc nếu bé thỉnh thoảng bỏ bữa - điều này hoàn toàn bình thường. Dinh dưỡng và nhu cầu ăn của bé vẫn được thỏa mãn gần như đầy đủ bằng sữa. Thức ăn bạn để bé nghịch có thể nhiều dinh dưỡng, bởi vì bé đang học về mùi vị và những thứ khác, nhưng bữa ăn ở giai đoạn này thực sự không phải là để ăn.
Chia sẻ bữa ăn
Với BLW bạn không phải theo một lịch trình cụ thể nào - đơn giản bạn chỉ cần cho bé tham gia càng nhiều càng tốt bất cứ lúc nào bạn ăn để bé có càng nhiều cơ hội khám phá thức ăn và ăn khi bé đã sẵn sàng.
Vào những tháng đầu các bữa ăn không cần trùng hợp với lúc bé đói bởi vì nguồn dinh dưỡng của bé không phụ thuộc vào thức ăn dặm mà sự tò mò mới khiến bé muốn tham gia - bé vẫn chưa biết được mối quan hệ giữa thức ăn dặm và no bụng trong một vài tháng. Trên thực tế, giống như bất cứ giờ chơi nào, tốt nhất là chọn lúc bé không đói. Tốt nhất là cũng chọn cả lúc bé không mệt. Với cách này bé sẽ có thể tập trung tất cả các giác quan và luyện tập kỹ năng mới. Nếu bé bị đói hoặc mệt bé sẽ dễ chán và bực bội, nên nếu bé có vẻ đói hoặc mệt, hãy cho bé bú (sữa mẹ hoặc sữa công thức) hoặc để bé ngủ một giấc ngắn trước khi đặt bé vào ghế ăn với bạn.
Một số bé có lịch cố định và có thể buồn ngủ vào bữa cơm gia đình, một số bé khác có thể vẫn có nhiều giấc ngủ trong ngày nên rất khó sắp xếp thơì gian cho phù hợp. Nếu bé quá buồn ngủ không quan tâm tới thức ăn khi bạn đã sẵn sàng thì tốt hơn hết là giữ lại một phần và cho bé ăn khi bé tỉnh táo hơn, rồi dần dần chuyển giấc ngủ của bé hoặc giờ ăn của bạn cho phù hợp.
Khi bé không thể tham gia vào bữa ăn gia đình thì phải đảm bảo rằng luôn luôn có người có thể ngồi ăn cùng bé, để bé không phải ăn một mình.
Các bữa sữa thì sao?
Sữa (sữa mẹ hoặc sữa công thức) vẫn tiếp tục là nguồn dinh dưỡng quan trong nhất của bé cho tới khi bé ít nhất 1 tuổi. Thức ăn dặm thường không thể cung cấp tất cả dinh dưỡng và calo mà bé cần trong năm đầu tiên. Vì thế quan trọng là đừng cố gắng thay thế sữa vội, mà để bé bổ sung thức ăn dặm cùng sữa với tốc độ riêng của bé thì cuối cùng nguồn thức ăn của bé sẽ trở nên phong phú hơn.
Tất cả những gì bạn cần làm là tiếp tục cho bé bú mẹ hoặc bú bình bất cứ khi nào bé muốn, như vậy bé có thể quyết định khi nào bé sẵn sàng giảm lượng sữa. Điều này thường không xảy ra cho tới khi bé ít nhất được 9 tháng, rồi khi bé bắt đầu ăn nhiều hơn trong bữa cơm, bạn sẽ nhận thấy bé bắt đầu tự giảm lượng sữa. Một số bé không giảm lượng sữa một cách rõ ràng cho tới khi qua sinh nhật lần thứ nhất và rất nhiều bé đòi nhiều sữa hơn (và ít thức ăn đi) vào một số thời điểm hơn các bé khác. Đừng vội vã - bé biết mình muốn gì.
Vào thời điểm bé 18 tháng bé sẽ bớt phụ thuộc vào sữa hơn, cho dù nếu bé bú mẹ bé vẫn có thể muốn tiếp tục thêm một vài năm nữa.
Cho bé thức ăn
Khi cho bé thức ăn, tốt nhất là đặt vài miếng trước mặt bé hơn là đặt vào tay bé. Như thế bé có thể chọn miếng nào để lấy trước vào làm gì với nó - hoặc liệu có nên nhặt miếng nào hay không. Nếu có thể, cho bé thức ăn mà cả gia đình đang ăn (miễn là phù hợp - xem thêm chương bốn), như thế bé sẽ cảm thấy được tham gia và có thể bắt chước bạn. Bé có thể "nghịch" thức ăn bằng cách bôi bẩn, bóp nát hoặc vứt xuống đất; bé có thể ngửi, đưa vào miệng và liếm, nhưng bé phải là người quyết định liệu bé có thực sự muốn ăn hay không.
Phần lớn các bé coi bát đĩa cũng thú vị như thức ăn trong những ngày đầu và muốn kiểm tra xem chúng có thể chơi gì. Mặc dù điều này có thể thú vị cho bé, nhưng sẽ làm bé lơ đãng việc nghiên cứu thức ăn, nên tốt hơn là cho bé thức ăn trên khay sạch của ghế ăn hoặc mặt bàn hơn là trên đĩa.
Chỉ cần cho bé một hoặc hai miếng của mỗi loại thức ăn khác nhau để bắt đầu, và cũng để tránh bé bị bối rối trước quá nhiều đồ ăn. Dự trữ sẵn thức ăn để có thể cho bé thêm khi bé muốn. Nhớ kiểm tra thức ăn không quá nóng trước khi cho bé - nếm bằng miệng là cách đáng tin cậy nhất, đặc biệt là thức ăn đã được quay trong lò vi sóng vì nó có thể gây ra những chỗ nóng bất thường. Đặt phần ăn của bé vào đĩa đã được bỏ trong tủ đá trong vài phút là một cách làm nguội nhanh trước khi đưa cho bé.
Mùi vị
Việc cho bé nhiều loại mùi vị rất quan trọng. Rất nhiều thức ăn trẻ em bán sẵn có vị ngọt nhưng bé thường thích những thức ăn có vị mạnh hoặc nóng, miễng là bạn tránh cho muối, bạn có thể cho bé nhiều loại hương vị. Bằng cách này bạn sẽ dễ dàng cung cấp cho bé nguồn dinh dưỡng đa dạng vầ khuyến khích bé thử các loại thức ăn mới khi bé lớn hơn.
Tiến tới sử dụng thìa dĩa
Bé sẽ cho bạn biết khi nào bé sẵn sàng sử dụng thìa dĩa. Bé có thể chấm bằng thìa khá sớm, nhưng để nhặt thức ăn lên thì lúc đầu bé có thể thích dùng dĩa hơn (miễn là không quá cùn), bởi vì kỹ năng xiên thì không quá phức tạp như xúc. Dùng bát sâu lòng có cạnh hơn là dùng bát sâu lòng đáy tròn thì bé có thể dễ dùng dĩa xiên thức ăn (bởi vì thức ăn không thể trượt đi chỗ khác).
Với thức ăn lỏng, một cái bát nhỏ để bé có thể giữ bằng 1 tay (còn tay kia cầm thìa) sẽ giúp bé sử dụng cả hai tay cùng một lúc. Bạn có thể cho bé bắt đầu thử bằng cách cho bé một thìa xúc sẵn thức ăn, như thế bé có thể tập đưa thìa vào mồm với ít thức ăn trên đó! (xem thêm thông tin về thức ăn lỏng ở phần sau.)
Chuẩn bị thức ăn cho bé
Trong những tuần đầu của BLW, miếng thức ăn của bé nên ở dưới dạng hình dáng, kích thước và kết cấu mà bé có thể nhặt lên dễ dàng. Nếu bạn theo dõi bé bạn sẽ biết bé có thể xử lý những gì và bạn có thể điều chỉnh thức ăn nhanh chóng và dẽ dàng với tiến độ kỹ năng của bé.
Để bắt đầu, bé chỉ có thể bốc thức ăn với cả bàn tay, sử dụng lòng bàn tay hơn là các ngón tay. Bé chưa thể mở bàn tay theo ý muốn để lấy thức ăn trong nắm tay nên miếng thức ăn cần đủ dài để hai đầu thò ra và to vừa đủ để bé nhặt và nắm được. Que và miếng dày là lý tưởng. Bé chưa thể giữ được cái gì bé nên hãy đưa bé miếng to.
Một khi bé đã quen với BLW, bé sẽ thích thú học cách xử lý các loại hình dạng và kết cấu khác. Cho bé những thức ăn như cơm, mỳ nui, thịt băm (và thậm chí cả súp) cùng với những thức ăn bé đã cầm tốt sẽ giúp bé khám phá và tìm hiểu mà không bị chán nản. Phần lớn các bé đều rất sáng tạo, và bé càng có nhiều kinh nghiệm khác nhau với thức ăn, bé sẽ càng nhanh biết cách xử lý chúng.
Rau
Rau như là đậu que, măng tây và đậu bắp chỉ cần tước xơ, còn xúp lơ xanh và xúp lơ trắng thì như bông hoa - với phần cuống giống như tay cầm. Khoai tây, khoai lang và quả bí tốt nhất nên cắt dạng que hoặc miếng để cả vỏ. Các loại rau khác nên cắt dưới dạng thanh dầy - khoảng 5cm dài và 1-2cm rộng.
Rau củ có thể hấp, luộc, nướng, xào. Phải đủ cứng để bé có thể cầm lên nhưng phải đủ mềm để bé có thể nhai được, nên nếu bạn thường thích ăn rau nấu vừa chín (hơi ròn) thì bạn nên nấu lâu hơn một chút, nhất là nếu bé chưa có răng. Nếu bạn nấu những loại rau như là đậu hạt đến khi chúng mềm nhừ thì bé có thể vơ cả nắm cho dù bé chưa thể nhặt từng hạt lên được.
Salad
Dưa chuột nên chẻ thành thanh và ớt chuông nên cắt thành thanh dày, cần tây thì nên tước bớt xơ bên ngoài đi. Rau diếp có thể đưa cả lá hoặc cuộn lại (mặc dù bé có thể chưa biết nhai một cách hiệu quả, nhưng có thể bé sẽ cố). Cà chua thường rất đơn giản với bé nếu được bổ đôi hoặc bổ tư (tùy vào quả to hay nhỏ), cà chua bi thì luôn luôn phải bổ đôi theo chiều dọc.
Hoa quả
Hoa quả sẽ dễ cầm hơn khi không lột hết vỏ vì như vậy đỡ trơn hơn. Sau này, khi có thể cắn được miếng to, một số bé có thể thấy vỏ một số loại quả như vỏ táo rất khó nhai. Quan sát bé để quyết định thế nào là tốt nhất. Và đừng lo về phần vỏ không ăn được - bé sẽ nhanh sớm tìm ra phần nào có thể ăn được. Tất cả hoa quả phải được rửa sạch và bỏ phần hạt đi.
Bạn có thể cho bé ăn táo, lê được bổ đôi hoặc bổ tư (không được cho bé ăn miếng bé hơn), hoặc cho bé cả quả. Bạn có thể bỏ phần lõi đi thì bé có thể cho ngón trỏ vào để giữ. Choạn loại táo mềm, khó bị cắn thành các miếng cứng (có thể cho táo cứng vào lò vi sóng vài giây để làm mềm). Cắn một miếng trước để trước để bé có thể cắn tiếp từ đó.
Các loại quả như bơ, dứa và dưa tốt nhất là cắt như miếng táo, đào và mơ có thể cắt đôi hoặc cắt tư. Nho phải được cắt đôi theo chiều dọc. Những quả như dâu tây có thể cho bé cả quả - bé sẽ rất thích tìm hiểu cách cầm mà không bị bóp nát chúng.
Có thể cho bé chuối nhưng thường chuối rất khó cầm vì nó to hơn tay bé, nên tốt nhất là cắt đôi. Nếu quả chuối còn cứng, thử ấn bằng đầu ngón tay - quả chuối sẽ tự vỡ thành ba phần theo chiều dài, từ đó bạn dễ dàng cắt đôi. Hoặc cắt quả chuối thành đôi, để lại một phần vỏ phía dưới, lúc này quả chuối giống một que kem ốc quế.
Mỳ nui (mỳ Ý)
Bỏ qua các loại mỳ "dành cho trẻ em" - bé sẽ chưa thể bốc được những loại mỳ đó - thay vào đó dùng các loại mỳ to mà bé có thể nắm được bằng cả bàn tay. Các dạng hình xoắn dễ nắm hơn các loại thẳng, và sốt dính vào dễ hơn - chuyển sang các loại hình dạng nhỏ hơn và trơn hơn khi các kỹ năng của bé đã tiến bộ. Mỳ Ý (spaghetti) rất thú vị, nhưng có thể bạn nên cho bé ăn khi bạn có nhiều thời gian để dọn dẹp sau bữa ăn. Tốt nhất là ko nên cho dầu vào mỳ khi nấu vì nó làm cho mỳ trơn hơn. Lúc đầu bé có thể thích mỳ chay, với một ít sốt để chơi hoặc để liếm ngón tay. Một khi đã nhiều kinh nghiệm hơn thì bé sẽ có thể ăn cả mỳ và sốt.
Cơm
Gạo hạt dài thông thường có thể khó đối với bé những ngày đầu, mặc dù gạo nấu hơi nát thì sẽ dính hơn. Tốt hơn là dùng các loại gạo dính, hoặc gạo làm sushi, hoặc bạn có thể bắt đầu với những món như Risotto. Đó là những loại cơm bé có thể bốc đầy nắm tay. Sau này, bé sẽ rất thích nhặt từng hạt cơm.
Thịt
Bé thường rất thích mút hoặc gặm thịt ngay khi bắt đầu ăn dặm. Tốt nhất là đưa bé miếng thịt to hoặc miếng sườn (xương có thịt). Thịt cừu, bò và lợn phải được nấu nhừ (hầm hoặc ninh nhừ, ngược lại nướng thì sẽ dai hơn). Bánh hamberger tự làm cỡ nhỏ rất thích hợp với bé, và sau vài tuần đầu bé có thể đã vơ được đầy nắm tay thịt băm. Nếu bạn cho con ăn xúc xích, nhớ bỏ phần vỏ đi.
Bé xử lý thịt gà rất đơn giản. Thịt xé theo thớ giúp bé dễ cầm hơn. Thịt đùi thường đỡ khô và mềm hơn, tỏi (cẳng) thì thật phù hợp với đôi tay nhỏ của bé. Chú ý bỏ hết các phần xương hoặc sụn mà bé có thể cắn được trước khi đưa cho bé.
Bánh mỳ
Hầu hết tất cả các bé đều thích bánh mỳ, bánh mỳ gối hoặc bánh mỳ trắng mềm có thể dính vào phần vòm họng của bé. Các loại bánh mỳ có chút vỏ thường dễ ăn hơn chỉ có phần ruột không. Bánh mỳ thường và bánh mỳ gối có thể cắt dưới dạng ngón tay hoặc tam giác nhỏ.
Các thức ăn khác
Nhiều thức ăn giàu dinh dưỡng khác (xem thêm chương 4) có thể dễ dàng điều chỉnh cho phù hợp với bé từ những tuần đầu tiên - cho bé ăn những gì mà bạn nghĩ là bé có thể xử lý được. Chả cá, chả thịt viên... có thể được làm với những hình dạng dễ cầm, pho mát cứng (ví dụ Cheddar) có thể được cắt dưới dạng que. Cho bé làm quen với nhiều loại hình dạng, kích cỡ và cấu tạo với tiến độ của bé, nhưng đừng quên luôn luôn cho bé một số hình dạng dễ xử lý trong các bữa ăn khi bé đang học dần dần.
Thức ăn lỏng
Thức ăn lỏng cũng có thể dễ dàng điều chỉnh để bé có thể tự ăn được. Súp và cháo có thể dễ dàng làm đặc hơn, có thể cho cơm, những mẩu bánh mỳ nhỏ hoặc mỳ nui nhỏ vào súp để bé có thể bốc được. Bánh mỳ hoặc các món hấp có thể ăn với súp hoặc các món hầm, các món nước trơn lạnh (và sữa chua) có thể cho bé uống từ cốc.
Từ khoảng 8 tháng, bé đã có thể ăn các món chấm, như là bánh mỳ que hoặc cà rốt dạng thanh chấm với thức ăn lỏng hoặc mềm. Một miếng cần tây rất thích hợp để chấm với các loại sốt. Hoặc thay vào đó bạn có thể cho bé tự giữ thìa xúc sẵn thức ăn.
Uống
Một khi bé đã tham gia vào bữa ăn, cũng nên cho bé uống nước trong 1 cốc nhỏ (chén) bất cứ khi nào bé ngồi ăn. Bé có thể chỉ nghịch lúc đầu nhưng nếu bé cần uống nước, bé sẽ cho bạn biết và bạn có thể giúp bé giữ cốc để uống nếu cần.
-------------
Mua ghế ngồi ăn
Ghế ngồi ăn tiện ích nhất là ghế cao bằng bàn ăn để bé có thể thực sự cảm thấy được tham gia vào bữa ăn gia đình. Nhiều loại ghế có thể điều chỉnh khi bé lớn hơn và là một khoản đầu tư lâu dài có ý nghĩa. Nếu bạn chọn loại ghế có khay ăn đi kèm thì nên nhớ khay phải rộng, có thể điều chỉnh vị trí của khay để bé có thể với thức ăn một cách thoải mái (nhiều loại ghế là dành cho bé trên 1 tuổi với khay cố định). Ghế có thêm phần để chân có thể điều chỉnh được cũng sẽ giúp bé ngồi vững hơn và cảm thấy an toàn hơn.
Bạn cũng có thể quan tâm tới việc ghế có dễ lau rửa không. Ghế gỗ hay ghế nhựa đơn giản dễ lau rửa hơn nhưng ghế phức tạp nhiều chi tiết và nếu ghế có khay ăn thì chú ý khay ăn phải tháo được và rửa được.
Tin tưởng vào bé
Bé có thể quyết định khối lượng ăn của mình nhưng nhu cầu ăn uống của bé có thể thay đổi mỗi ngày. Có ngày bé ăn rất nhiều, nhưng cũng có những ngày bé chỉ nhấm nháp hoặc không có nhu cầu ăn gì cả. Điều này là hoàn toàn bình thường và miễn là bé vẫn khỏe mạnh, bạn vẫn cho bé nhiều loại thức ăn có lợi cho sức khỏe và bé vẫn có khả năng bú sữa theo nhu cầu nghĩa là bé được nuôi dưỡng tốt.
Một khi bé đã ăn một cách có chủ ý, nếu bé từ chối thức ăn thì có thể là do bé đang mọc răng, mệt vì bị viêm họng, sổ mũi hoặ đơn giản là bé thấy buồn (ví dụ, vài ngày đầu khi mẹ mới đi làm). Một số bé (và trẻ lớn hơn) thường ăn rất nhiều vài bữa và sau đó lại ăn rất ít trong những ngày tiếp theo - đó chỉ là kiểu tự nhiên của bé.
Một điều rất quan trọng là không ép bé ăn nhiều hơn nhu cầu của bé. Nếu bạn đã quen với việc trẻ con phải ăn hết sạch phần của mình thì việc cho bé phần ăn rất ít (và để sẵn nếu bé có nhu cầu ăn thêm) có thể giúp bạn không mắc phải việc dỗ (ép) bé ăn thêm nhu cầu của bé. Bé là người duy nhất biết bao nhiêu là vừa.
Nhận biết khi nào bé ăn xong
Bé có cách riêng của mình để nói cho bố mẹ biết bé đã xong và bạn sẽ nhanh chóng học được cách giải thích các ký hiệu của bé. Bé có thể trông chán nản, bắt đầu nghịch yếm hoặc bóp nát thức ăn, hoặc bắt đầu vặn vẹo đòi ra khỏi ghế. Vứt thức ăn có thể là một dấu hiệu rõ ràng; khi bé mới tập ăn bé vứt thức ăn một cách vô tình, nhưng một khi bé đã biết cách ăn thì bé sẽ vứt có chủ ý (thường khoảng 9-10 tháng), vứt thức ăn liên tục thường có nghĩa là bé đã hết hứng thú với bữa ăn. Một số bé đơn giản chỉ đẩy thức ăn ra xa hoặc xoa tay lên khay hoặc mặt bàn. Nếu bạn không chắc bé đang muốn nói gì thì hãy cho bé thêm một chút thức ăn (hoặc một vị khác) để xem bé phản ứng thế nào.
Bữa ăn nhẹ
Ít nhất là cho tới 9 tháng, các bữa phụ giữa các bữa chính của bé thường vẫn là sữa. Một khi nhu cầu ăn các thức ăn khác của bé thực sự xuất hiện (thường không trước 1 tuổi hoặc thậm chí muộn hơn), bạn nên đảm bảo sẵn sàng một bữa ăn nhẹ lành mạnh khi đưa bé ra ngoài chơi để tránh phải mua những thức ăn bán sẵn hay bánh kẹo cho bé.
Bữa ăn nhẹ là một phần quan trọng trong khẩu phần ăn của bé. Vì thế hãy coi đây là bữa nhỏ chứ không phải bữa phụ. Nếu bữa ăn nhẹ này giàu dinh dưỡng thì đừng lo bé sẽ chán ăn ở bữa chính tiếp theo. Bé ở giai đoạn này cần ăn ít và thường xuyên.
Các ý tưởng đơn giản cho bữa ăn nhẹ
Bữa ăn nhẹ thực tế chỉ là những loại thức ăn bạn có thể cho bé một cách nhanh chóng và dễ dàng bất cứ khi nào bé muốn. Những loại bánh tự làm như là bánh muffins, bánh nướng, bánh pan cake... là những đồ ăn lý tưởng có thể làm sẵn số lượng lớn, nhưng cũng có rất nhiều loại thức ăn khác phù hợp cho bữa ăn nhẹ mà bạn có thể trữ sẵn trong nhà như:
- Hoa quả, cả quả hay cắt lát
- Một vốc tay ngũ cốc khô (loại nhạt, ít đường, ít muối)
- Bánh gạo, bánh yến mạch, hoặc bánh mỳ phết
- Một miếng pho mat
- Một miếng thịt nấu chín hoặc đùi gà
- Rau nấu chín (có thể dùng rau nấu từ bữa trước như là ngô bao tử, đậu quả, hoặc cà rốt, bầu, bí...)
- Một miếng pizza tự làm, hoặc một phần salad mỳ Ý lạnh
Bạn chuẩn bị đón nhận điều gì với BLW
Mặc dù một vài thứ có thể xảy ra tương tự cho dù bạn giới thiệu thức ăn dặm cho bé bằng cách nào đi nữa, nhưng rất nhiều điểm của BLW khá khác biệt so với cách thông thường. Sau đây là vài điều bạn có thể thấy trong vài tháng đầu.
Bẩn!
Không thể chối cãi rằng BLW trên thực tế rất bẩn ở giai đoạn bắt đầu - nhưng giai đoạn tung tóe này thường không kéo dài. Trong thời gian này, đặt một tấm nilon đặt dưới ghế của bé để giữ sàn nhà và có thể đưa lại thức ăn đã rơi xuống cho bé.
Cố gắng tránh việc cứ nhăm nhe lao vào lau mặt hoặc tay bé khi bé đang xử lý thức ăn, sẽ làm bé khó chịu và làm gián đoạn sự tập trung cũng như niềm thích thú của bé. Để dành việc tắm vào sau bữa ăn cũng là một gợi ý tốt.
Nếu bạn đưa bé tới ăn ở nhà người khác bạn có thể mang tấm nilon, hoặc báo cũ. Bạn cũng có thể chuẩn bị một số thức ăn khô cho bé, trong trường hợp đồ ăn trong bữa không phù hợp với bé.
Tóm lại, điều quan trọng là để bé tự do khám phá thức ăn để học và để vui càng nhiều càng tốt - cho dù nếu bé có tạo ra một bãi chiến trường.
Bữa ăn lâu hơn
Sẵn sàng cho bé nhiều thời gian để học những kỹ năng mới và tìm hiểu về thức ăn. Bé có thể nhai rất chậm lúc đầu nhưng học cách nhai hiệu quả lại rất quan trọng cho việc tiêu hóa và hạn chế khả năng bị hóc. Giục giã bé - hoặc cố gắng "giúp" bé - sẽ làm bé mất tập trung và có thể làm chậm tiến độ của bé.
Thay đổi về tiêu hóa
Khi bé bắt đầu ăn dặm, phân của bé sẽ thay đổi. Trong thực tế, cách tốt nhất để biết liệu bé có thật sự nuốt được thức ăn trong những ngày đầu hay không là theo dõi phân của bé. Nếu bé đã nuốt được ít thức ăn thì trong phân bé sẽ có những "miếng nhỏ". Một số miếng có thể vẫn còn y nguyên như lúc đầu, điều này là hoàn toàn bình thường và đơn giản chỉ phản ảnh kỹ năng nhai của bé. Trong những tháng tiếp theo, khi bé bắt đầu ăn nhiều hơn và nhai tốt hơn, bạn sẽ thấy phân bé tối màu hơn, nặng mùi hơn và cứng hơn.
Bực tức
Đôi lúc bé trải qua giai đoạn như là bực tức, chán nản với thức ăn. Điều này cũng tương tự như sự chán nản đôi lúc vẫn xảy ra với đồ chơi mới, điều này không phải do đòi hỏi (và do không biết ăn) loại thức ăn bé đang cố gắng đưa vào miệng, đó chỉ đơn giản là sự thiếu kiên nhẫn ở những kỹ năng đang phát triển nhưng chậm hơn mong muốn của bé. Vì thế không cần thiết phải đút thìa cho bé hoặc cho thức ăn vào miệng bé, sự bực tức này sẽ không kéo dài lâu nếu bé có thời gian tự luyện tập.
Tuy nhiên, trước khi bạn cho rằng bé đang bực tức, hãy xem xét các điểm sau:
- Bé có đang mệt hay đang đói không? Bé có thể thay đổi lịch ăn, ngủ mà không có dấu hiệu gì báo trước, hôm nay có thể không giống hôm qua.
- Bé có ngồi thoải mái và có thể với thức ăn dễ dàng không? Có thể bé cần trợ giúp thêm để vươn về phía trước.
- Liệu thức ăn đã đúng kích cỡ và hình dạng để bé bốc chưa? Hoặc nếu bé đã lớn hơn và đang tập một kỹ năng mới khó hơn (ví dụ như nhặt hạt đậu), bạn có để sẵn thức ăn khác mà bé đã xử lý được ở gần để bé với được không?
- Liệu bé có muốn ngồi trên lòng bạn vài bữa để giúp bé có thêm tự tin không?
Lựa chọn thức ăn
Trẻ nhỏ và các em bé có những lúc không ăn gì cả trừ một loại thức ăn nào đó, đôi khi là trong vài ngày liên tục. Sở thích "dở hơi" không đoán được này hoàn toàn bình thường. Bạn chỉ cần tiếp tục cho bé những bữa ăn đa dạng, lành mạnh và để bé tự lựa chọn những gì bé muốn ăn - cho dù khẩu phần trong ngày của bé có vẻ không được cân bằng lắm, điều này sẽ được điều chỉnh trong những ngày sau.
Nếu bé từ chối một thức ăn cụ thể nào đó thì không có nghĩa là bé không thích nó. Nó có thể là bé chưa muốn hoặc chưa cần thức ăn đó ở thời điểm này mà thôi. Nếu đó là thức ăn bạn vẫn thường cho bé, hãy tiếp tục cho bé - có thể bé sẽ thay đổi suy nghĩ trong một vài ngày.
Ọe
Đừng ngạc nhiên nếu bé thỉnh thoảng bị ọe khi bé bắt đầu tự ăn thức ăn. Điều này hoàn toàn bình thường (xem thêm chương hai) và đó không phải là hóc. - đó chỉ là một cách đẩy về phía trước miếng thức ăn cần nhai kỹ hơn. Với một số bé, ọe dẫn đến nôn một chút. Tuy nhiên, mặc dù trông bé ọe có thể gây lo lắng một chút, điều này hoàn toàn không ảnh hưởng gì tới bé - và nó sẽ giảm dần khi bé biết cách điều khiển thức ăn trong miệng một cách chuẩn xác hơn.
Nếu bé bắt đầu bị ọe, đảm bảo bé phải được ngồi thẳng lưng và hơi cúi về phía trước, như vậy miếng thức ăn bé đang cố gắng đẩy ra có thể rơi khỏi miệng hơn là rơi vào trong họng. Vỗ lưng bé không giúp ích gì (và có thể làm bé dễ hóc hơn), vì thế cố gắng bình tĩnh khi bé tự xử lý, và hãy mỉm cười với bé khi bé đẩy được thức ăn ra.
Tiến bộ dần dần
Mỗi bé một khác, và BLW để bé phát triển kỹ năng ăn với tốc độ riêng của mình, hơn là theo những "giai đoạn" rõ ràng (như ở trong cách ăn dặm thông thường). Bởi vì với bất kỳ kỹ năng mới nào bé học được, nó sẽ có thể là hai bước tiến, một bước lùi, ví dụ, bé có thể bắt đầu dùng thìa dĩa trong vài tuần và rồi lại quay lại dùng tay trong vòng 1 hoặc 2 tháng. Tất cả những điều này là bình thường. Trên thực tế, cơ thể bé tiến bộ với BLW, dường như là khả năng của bé sẽ làm bạn ngạc nhiên khi bé càng ngày càng trở nên thành thạo trong bữa ăn.
BLW cơ bản
- Đưa thức ăn cho bé khi bé không mệt hoặc đói.
- Để bé tự tìm hiểu và nghịch thức ăn.
- Bắt đầu giới thiệu cho bé những thức ăn dễ bốc - ưu tiên thức ăn tương tự như những thứ bạn đang ăn.
- Đưa ra các thức ăn đa dạng trong tuần, với mùi vị và kết cấu khác nhau, tránh những thức ăn kém dinh dưỡng.
- Đừng yêu cầu bé ăn nhiều trong những tháng đầu. Nhu cầu về thức ăn của bé có thể bắt đầu tăng bất cứ khi nào từ tháng thứ 9 tới 1 năm.
- Tiếp tục cho bé bú mẹ hoặc bú sữa bột. Phải chấp nhận lịch ăn sữa của bé thay đổi rất từ từ khi bé bắt đầu ăn thức ăn nhiều lên.
- Không giục giã hoặc gây mất tập trung cho bé khi bé đang xử lý thức ăn, hoặc cố gắng thuyết phục bé ăn nhiều hơn bé muốn.
- Để sẵn nước trong bữa ăn cho bé trong trường hợp bé khát.
Đảm bảo bữa ăn an toàn
- Đảm bảo bé ngồi thẳng để ăn, không ngả sau hoặc gục xuống.
- Để những hạt cứng ra xa khỏi tầm tay của bé.
- Đưa những quả lớn như táo, cả quả hoặc cắt thành những miếng lớn, cắt những quả nhỏ như nho, seri, cà chua bi thành đôi và bỏ hạt (nếu có).
- Bỏ vỏ của xúc xích, gỡ xương nhỏ khỏi thịt và cá.
- Không để bất cứ ai, trừ bé, đưa thức ăn vào miệng bé - kể cả khi các bé lớn hơn muốn "giúp đỡ".
- Giải thích rõ về BLWcho những người chăm sóc bé.
- KHÔNG BAO GIỜ được bỏ bé một mình với thức ăn.
Tuesday, September 20, 2011
Tep's first tooth
Yay, finally the first one came about one week ago. I saw a very tiny spot on her gum. Now I can touch it but still can't see it yet. She has no side effect :) . Since last week she's eaten more and been very happy at each meal. Yesterday we let her try the folk for the first time. Maybe she's tired of using her hands and wants new challenges.
Wednesday, August 24, 2011
Chương hai: Bé học cách tự ăn như thế nào
Bé học cách ăn thức ăn dặm một cách tự nhiên vào thời điểm thích hợp, nhưng để biết khi nào bé sẵn sàng và các kỹ năng của bé phát triển thế nào cũng rất có lợi. Chương này giải thích những gì cần biết và làm thế nào để giúp bé tiến bộ với tốc độ của riêng mình.
Thời điểm thích hợp để bé ăn dặm
Trong sáu tháng đầu đời tất cả những gì bé cần là sữa mẹ hoặc sữa công thức. Hai loại sữa này cung cấp đầy đủ calo và các chất dinh dưỡng dễ tiêu hóa cho bé. Hệ tiêu hóa và miễn dịch của bé chưa sẵn sàng để xử lý bất kỳ thứ gì khác.
Sữa vẫn tiếp tục cung cấp hầu hết tất cả dinh dưỡng cho bé cho tới khi bé khoảng 1 tuổi, nhưng từ khoảng 6 tháng bé bắt đầu cần nhiều dinh dưỡng hơn ngoài sữa. Tuy nhiên, lúc đầu nhu cầu về dinh dưỡng này rất nhỏ và tăng khá chậm, do đó không có lý do gì phải vội vàng bắt đầu ăn dặm. Hầu hết các bé chỉ cần một lượng rất nhỏ thức ăn dặm ở độ tuổi 9 tháng tới 1 năm. Bé cần thời gian để làm quen với cảm giác và vị của thức ăn, và cơ thể bé cũng cần thời gian để điều chỉnh một cách tự nhiên, trước khi bé ăn được nhiều hơn.
Nhu cầu cần thêm dinh dưỡng của bé sẽ tăng từ từ với cùng tốc độ và kỹ năng cầm, nắm thức ăn đưa vào miệng và khả năng cơ thể bé đáp ứng với nhu cầu đó. Nếu bé được tự ăn ngay từ đầu, bé sẽ dành vài tháng đầu học cách xử lý thức ăn (bằng tay và miệng) trong bữa ăn gia đình, cùng lúc cơ thể bé dần dần thích nghi với chế độ ăn hỗn hợp. Do đó vào thời điểm bé thực sự có nhu cầu ăn nhiều hơn - giai đoạn giữa 9 tháng và 1 năm - bé sẽ có thể tự ăn nhiều loại thức ăn đa dạng và việc ăn của bé sẽ trở nên có mục đích hơn. Chỉ vào thời điểm đó thì bé mới từng bước giảm lượng sữa xuống.
Con tôi đã sẵn sàng?
Bộ Y tế Vương quốc Anh khuyến cáo độ tuổi sớm nhất để bắt đầu ăn dặm là 6 tháng; một số bé có thể sẵn sàng 1 hoặc 2 tuần trước đó, và cũng không phải cá biệt đối với 1 số bé khác chỉ thực sự hứng thú với việc ăn uống cho tới tận 8 tháng hoặc lớn hơn. Vấn đề đối với các bậc phụ huynh là phần lớn các dấu hiệu của sự sẵn sàng mà họ vẫn được khuyên theo truyền thống (ví dụ như bé thức dậy giữa đêm) lại thường xuất hiện trước 6 tháng. Hiện nay chúng ta biết những điều này không liên quan gì tới nhu cầu tăng dinh dưỡng hay khả năng tiêu hóa thức ăn - đó chỉ là những điều xảy ra hoàn toàn tự nhiên. Bé đòi ăn nhiều hơn cũng không phải là dấu hiệu của sự sẵn sàng; nếu bé cần năng lượng để phát triển, thì sữa mẹ (hoặc sữa công thức) giàu dinh calo là câu trả lời thích hợp, chứ không phải thức ăn dặm.
Phần lớn các bé chỉ thực sự sẵn sàng khám phá thức ăn khi có thể làm được tất cả các việc sau đây:
- Ngồi vững không cần (hoặc rất ít) trợ giúp
- Với và túm đồ vật chính xác
- Đưa đồ vật vào miệng nhanh và chính xác
- Có hoạt động gặm và nhai
Những dấu hiệu trên thường xuất hiện cùng nhau vào khoảng 6 tháng - hiếm khi sớm hơn. Nhưng dấu hiệu rõ ràng nhất là khi bé với thức ăn từ đĩa của bạn, đưa vào mồm và bắt đầu nhai.
Tiến độ ăn
Cũng giống như học cười, bò, đi hay nói, học ăn thức ăn cũng là một phần tự nhiên trong quá trình phát triển của bất kỳ đứa trẻ khỏe mạnh nào. Những kỹ năng quan trọng này luôn luôn phát triển theo một trình tự giống nhau, nhưng với tốc độ riêng của mỗi bé. Vì vậy mặc dù những khả năng này xuất hiện vào những thời điểm khác nhau tí chút ở mỗi bé, những kỹ năng bé cần dần dần sẽ được phát triển hết, kể từ lúc bé chào đời.
Một em bé đủ ngày đủ tháng, khỏe mạnh có thể tìm được vú mẹ và bú ngay khi vừa mới chào đời. Người mẹ giúp bằng cách giữ bé ở một vị trí thoải mái những phần còn lại là bé tự thực hiện - việc tự ăn bắt đầu ngay từ đầu. Đây là kỹ năng tồn tại cơ bản mà tất cả các bé sơ sinh đều có, kể cả với những bé không được bú mẹ. Nếu bé được ăn bất cứ khi nào bé muốn, bé sẽ điều chỉnh được nhu cầu ăn của riêng mình và ăn chính xác lượng bé cần.
Vào khoảng 4 tháng bé sẽ bắt đầu phát triển những kỹ năng sau này giúp bé ăn thức ăn. Bé có thể với và tóm giữ được những vật bé thích (ví dụ như đồ chơi, chùm chìa khóa) và bé bắt đầu đưa vào miêng để có thể khám phá bằng môi và lưỡi. Miệng trẻ em cực kỳ nhạy cảm và đó là cách bé học về vị, kết cấu, hình dáng và kích cỡ.
Vào khoảng 6 tháng, bé có khả năng đưa đồ vật vào miệng chính xác hơn. Nếu bé nhặt được vật gì có thể ăn được, bé sẽ coi đó như một món đồ chơi - bé sẽ tìm hiểu bằng tay và miệng (thường lúc này đã phối hợp nhịp nhàng hơn, nhưng bé vẫn chưa biết đó là thức ăn. Bé tò mò hơn là đói. Nếu bé đưa được thứ gì vào miệng, thì đối với bé đó là một phần thưởng thú vị, nhưng không phải là mục đích của việc luyện tập.
Khả năng nhai cũng bắt đầu phát triển lúc 6 tháng. Đây là một kỹ năng quan trọng bởi vì nhai thức ăn (bằng răng hoặc không bằng răng) làm thức ăn mềm ra, nhào trộn với nước bọt để an toàn và dễ nuốt hơn, điều này cũng bắt đầu quá trình tiêu hóa. Có cơ hội tập nhai càng sớm càng tốt là cách tốt nhất để đảm bảo rằng bé học nhai một cách hiệu quả. Những bé không có cơ hội nhai thức ăn tới tận khi lớn (từ 10 tháng trở đi) thường sau này khó ăn hơn.
Bởi vì các kỹ năng ăn phát triển theo trình tự được sắp xếp sẵn, bé sẽ tìm ra cách nhai bằng lợi, gặm, cắn và nhai thức ăn trước khi bé học cách đưa thức ăn vào sâu trong họng và nuốt. Điều này có nghĩa là bé hiếm khi cố gắng nuốt thứ gì mà bé chưa nhai được. Do đó đừng ngạc nhiên nếu trong vòng 1-2 tuần đầu, phần lớn những gì có vẻ bé ăn thường không được nuốt mà bị nhè ra.
Phản xạ ọe
Rất nhiều bé ọe khi học cách xử lý thức ăn trong miệng. Có thể đó là cách giúp bé học ăn một cách an toàn hơn, bàng cách không nhồi vào miệng quá nhiều hoặc đưa thức ăn vào quá sâu trước khi nhai. Một số bé chỉ ọe 1 hoặc 2 lần, trong khi các bé khác tiếp tục thỉnh thoảng ọe trong vài tuần.
Khi bé ọe, nghĩa là thức ăn khi chưa sẵn sàng được nuốt bị đẩy về phía trước trong hành động ọe (nôn) để ngăn thức ăn trôi sâu vào trong họng. Ở trẻ em, phản xạ ọe rất nhạy, do đó nó dễ xảy ra hơn ở người lớn với điểm nhạy cảm ở phía trước của miệng (hơn là ở gần họng).
Mặc dù nhìn bé ọe có thể không thoải mái, nhưng hầu hết các bé đều không cảm thấy khó chịu; các bé thường nhanh chóng đưa miếng thức ăn lại vào mồm, rồi nhổ ra hoặc nhai tiếp - nghĩa là tiếp tục ăn rất vui vẻ.
Để giúp bé với phản xạ ọe này, luôn nhớ bé phải được ngồi thẳng khi ăn (có hỗ trợ nếu cần thiết), do đó bất kỳ thức ăn nào chưa sẵn sàng để nuốt sẽ rơi ra ngoài miệng thay vì trôi vào trong họng. Một điều cực kỳ quan trọng nữa là không ai đưa thức ăn vào miệng bé, trừ bé. Như thế bé có thể dành thời gian cần thiết để điều chỉnh lượng thức ăn một cách hiệu quả.
Mặc dù đôi khi vẫn bị nhầm lẫn, nhưng hóc không phải là ọe. Hóc xảy ra khi một vật gì đó chặn hoàn toàn hoặc một phần đường thở (đường này đi qua nơi phản xạ ọe bị kích thích). Việc chặn hoàn toàn là cực kỳ hiếm (và yêu cầu các biện pháp sơ cứu chuẩn) nhưng bé thường tự có thể họ ra vật đang chặn một phần đường thở của mình khá tốt, miễn là bé được ngồi thẳng hoặc cúi về phía trước. Hóc khó có thể xảy ra với BLW hơn với đút thìa, miễn là tuân theo những quy tắc ăn toàn cơ bản, đơn giản. Xem thêm phần cuối của chương này về các thông tin an toàn.
Giúp bé học ăn
Bé cần nhiều cơ hội để luyện tập kỹ năng ăn của mình và để học các dạng thức ăn . Với cách này bé có thể giải quyết được nhiều loại kết cấu và dần dần tự tăng lượng thức ăn bé ăn lên. Việc tuân theo tăng dần độ thô theo cách truyền thống là không cần thiêt, nghĩa là không cần phải bắt đầu từ vài thìa bột rồi dần dần tăng độ thô (cháo, cháo vỡ, cháo hạt...).
Tuy nhiên, có thể chỉ ra được một số kỹ năng sẽ xuất hiện theo tiến độ của bé và đó là 1 cách hữu ích để đảm bảo rằng bạn đang cho con tất cả các cơ hội bé cần để học và mở rộng chế độ ăn của bé. Tham khảo phần phát triển các kỹ năng ở phía dưới để xác định những gì bạn cần biết và khoảng lứa tuổi nào thì những kỹ năng này sẽ xuất hiện.
Một gợi ý khi chuẩn bị bữa ăn làm thế nào bao gồm cả những loại có hình dạng, kết cấu mà bé chưa hoàn toàn thuần thục cùng với những thức ăn mà bé đã có thể xử lý dễ dàng. Bởi vì hầu hết các bữa ăn đều có nhiều loại hình dáng và kết cấu, nên cách dễ nhất là đưa cho con tất cả những thức ăn mà bố mẹ ăn. Miễn là luôn luôn có loại thức ăn bé có thể xử lý được thì bé sẽ có thể thử với những thức ăn còn lại mà không bị chán. Thức tế là bé sẽ làm bạn ngạc nhiên với tiến bộ của mình nếu bạn cho bé cơ hội.
Mỗi kỹ năng sẽ xuất hiện vào thời điểm thích hợp của bé, vì thế bất kỳ cố gắng nào để dạy bé hoặc ép bé sẽ chỉ gây nên thất vọng cho cả 2 bên. Bé nào rồi cũng sẽ học ăn bằng thìa dĩa, nhưng hầu hết các bé thấy nóng tay là cách hiệu quả nhất trong thời gian đầu. Nếu bạn tập trung vào việc cho bé cơ hội để thử những kỹ năng khác nhau, bé sẽ vui vẻ luyện tập với tốc độ của riêng mình.
Phát triển các kỹ năng
Sẵn sàng bắt đầu: Từ khoảng 6 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể đưa đồ chơi vào miệng nhanh và chính xác. Bé gặm và có hoạt động nhai. Bé có thể ngồi thẳng với chút ít trợ giúp và có thể muốn tham gia vào bữa cơm gia đình. Bé có thể bốc một miếng thức ăn lớn từ đĩa của bạn và cho vào mồm
Thức ăn dễ xử lý: Thức ăn dưới dạng que lớn, bao gồm cả hoa quả, rau, vỏ bánh mỳ, bánh mỳ lát, mỳ nui cỡ lớn, chả mềm hoặc thịt băm dạng chả hoặc được cắt cỡ ngón tay. Thịt cắt lát dài.
Thức ăn cho bé thử: Xem phía trên
Với và nắm chặt trong lòng bàn tay: Từ khoảng 6-8 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể với miếng thức ăn lớn và nắm chặt bằng cả bàn tay. Nhưng bé có thể chưa ăn được khi thức ăn nằm trong nắm tay, vì thế bé cần thức ăn có độ dài vừa đủ để thò ra phía đầu, từ đó bé có thể gặm gạp. Bé có thể giữ thức ăn 1 tay và dùng tay kia để đưa vào mồm. Bé vẫn chưa biết được hết khả năng của mình nên bé có vẻ nhồi hết thức ăn mềm vào tay mình. Trong những tuần đầu hầu hết thức ăn rơi ra khỏi miệng vì bé vẫn chưa biết nhai và nuốt. Bé làm rơi thức ăn bé đang cầm khi bé muốn nhặt miếng khác bởi vì bé vẫn chưa thể bỏ thức ăn xuống theo ý mình. Bé dành thời gian kiểm tra thức ăn, truyền từ tay nọ sang tay kia và nghịch.
Thức ăn dễ xử lý: Thức ăn dưới dạng que lớn, bao gồm cả hoa quả, rau, vỏ bánh mỳ, bánh mỳ lát, mỳ nui cỡ lớn, chả mềm hoặc thịt băm dạng chả hoặc được cắt cỡ ngón tay. Thịt cắt lát dài.
Thức ăn cho bé thử: Thức ăn để bốc dưới dạng cục như là cơm (cơm nếp), cháo đặc, khoai tây nghiền, thịt xay (băm), pho mát nghiền. Thức ăn trơn như là mỳ nui với sốt.
Nắm vào và mở ra: Từ khoảng 7-9 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể nắm đầy một bàn tay thức ăn mà không bóp quá chặt. Và khi bé đưa thức ăn vào miệng, bé có thể mở bàn tay và đẩy phần lớn thức ăn vào. Bé có thể bóp thức ăn trong miệng từ nắm tay của mình. Bé đã có thể cắn và nhai tốt hơn. Bé có thể rất vui khi thử cho thìa hay một miếng thức ăn chấm vào các loại thức ăn lỏng (súp, cháo, sốt...), hoặc có thể tự sử dụng được thìa bố mẹ cho sẵn thức ăn. Bé tiếp tục tìm hiểu và khám phá thức ăn kỹ càng hơn.
Thức ăn dễ xử lý: Dạng que và miếng. Những thức ăn nhỏ và mềm hơn như quả dâu và rau củ dạng miếng được nấu chín. Rau củ và hoa quả cứng, giòn hơn (tùy vào sự phát triển của răng.
Thức ăn cho bé thử: Thức ăn lỏng để bé tập chấm. Rau củ sống dạng que để chấm. Mỳ nui nhiều hình dạng khác nhau.
Dùng các ngón tay: Từ khoảng 8-10 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể dùng thìa (hoặc thức ăn) để chấm, nhặt thức ăn lên và giữ bằng ngón tay mà không cần dùng đến lòng bàn tay. Bé lựa chọn kỹ càng những gì để ăn và theo thứ tự nhất định (của bé). Bé có thể muốn dùng thìa dĩa, thậm chí có thể xúc thức ăn bằng thìa và dùng dĩa để đâm vào thức ăn.
Thức ăn dễ xử lý: Hầu hết tất cả thức ăn dưới các dạng que, miếng và mềm. Thức ăn cứng, giòn hơn (tùy vào sự phát triển của răng. Thức ăn lỏng với thìa (hoặc thức ăn khác) để chấm.
Thức ăn cho bé thử: Thức ăn lỏng và miếng nhỏ như là cơm, đậu (quả, hạt), nho khô và bánh mỳ xé nhỏ. Thức ăn dưới dạng miếng nhỏ để xiên bằng dĩa và thức ăn mềm để tập xúc bằng thìa.
Cầm giữ bằng đầu ngón tay chuẩn hơn: Từ khoảng 9-12 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể nhặt những miếng thức ăn rấ nhỏ với đầu ngón tay cái và ngón tay trỏ. Bé có thể nhặt từng hạt cơm hay miếng vụn bánh mỳ nhỏ nhất! Bé có thể bắt đầu dùng dĩa xiên thức ăn một hay xúc bằng thìa một cách chuẩn xác. Bé có thể bắt đầu giảm nghịch thức ăn và chủ động ăn nhiều hơn.
Thức ăn dễ xử lý: Hầu hết tất cả mọi thức ăn.
Thức ăn cho bé thử: Tất cả các loại hình dạng và kết cấu để bé có thể tìm ra cách ăn bằng thìa dĩa.
Sử dụng thìa dĩa: Từ khoảng 11-14 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé muốn dùng thìa, dĩa phần lớn thời gian khiến cho bữa ăn diễn ra rất lâu. Bé có thể biết dùng dĩa dễ hơn dùng thìa để xiên thức ăn, nhưng bé cũng có thể lại dùng tay để bốc thức ăn.
Thức ăn dễ xử lý: Tất cả các loại.
Thức ăn cho bé thử: Tất cả các loại hình dạng và kết cấu.
Thời điểm thích hợp để bé ăn dặm
Trong sáu tháng đầu đời tất cả những gì bé cần là sữa mẹ hoặc sữa công thức. Hai loại sữa này cung cấp đầy đủ calo và các chất dinh dưỡng dễ tiêu hóa cho bé. Hệ tiêu hóa và miễn dịch của bé chưa sẵn sàng để xử lý bất kỳ thứ gì khác.
Sữa vẫn tiếp tục cung cấp hầu hết tất cả dinh dưỡng cho bé cho tới khi bé khoảng 1 tuổi, nhưng từ khoảng 6 tháng bé bắt đầu cần nhiều dinh dưỡng hơn ngoài sữa. Tuy nhiên, lúc đầu nhu cầu về dinh dưỡng này rất nhỏ và tăng khá chậm, do đó không có lý do gì phải vội vàng bắt đầu ăn dặm. Hầu hết các bé chỉ cần một lượng rất nhỏ thức ăn dặm ở độ tuổi 9 tháng tới 1 năm. Bé cần thời gian để làm quen với cảm giác và vị của thức ăn, và cơ thể bé cũng cần thời gian để điều chỉnh một cách tự nhiên, trước khi bé ăn được nhiều hơn.
Nhu cầu cần thêm dinh dưỡng của bé sẽ tăng từ từ với cùng tốc độ và kỹ năng cầm, nắm thức ăn đưa vào miệng và khả năng cơ thể bé đáp ứng với nhu cầu đó. Nếu bé được tự ăn ngay từ đầu, bé sẽ dành vài tháng đầu học cách xử lý thức ăn (bằng tay và miệng) trong bữa ăn gia đình, cùng lúc cơ thể bé dần dần thích nghi với chế độ ăn hỗn hợp. Do đó vào thời điểm bé thực sự có nhu cầu ăn nhiều hơn - giai đoạn giữa 9 tháng và 1 năm - bé sẽ có thể tự ăn nhiều loại thức ăn đa dạng và việc ăn của bé sẽ trở nên có mục đích hơn. Chỉ vào thời điểm đó thì bé mới từng bước giảm lượng sữa xuống.
Con tôi đã sẵn sàng?
Bộ Y tế Vương quốc Anh khuyến cáo độ tuổi sớm nhất để bắt đầu ăn dặm là 6 tháng; một số bé có thể sẵn sàng 1 hoặc 2 tuần trước đó, và cũng không phải cá biệt đối với 1 số bé khác chỉ thực sự hứng thú với việc ăn uống cho tới tận 8 tháng hoặc lớn hơn. Vấn đề đối với các bậc phụ huynh là phần lớn các dấu hiệu của sự sẵn sàng mà họ vẫn được khuyên theo truyền thống (ví dụ như bé thức dậy giữa đêm) lại thường xuất hiện trước 6 tháng. Hiện nay chúng ta biết những điều này không liên quan gì tới nhu cầu tăng dinh dưỡng hay khả năng tiêu hóa thức ăn - đó chỉ là những điều xảy ra hoàn toàn tự nhiên. Bé đòi ăn nhiều hơn cũng không phải là dấu hiệu của sự sẵn sàng; nếu bé cần năng lượng để phát triển, thì sữa mẹ (hoặc sữa công thức) giàu dinh calo là câu trả lời thích hợp, chứ không phải thức ăn dặm.
Phần lớn các bé chỉ thực sự sẵn sàng khám phá thức ăn khi có thể làm được tất cả các việc sau đây:
- Ngồi vững không cần (hoặc rất ít) trợ giúp
- Với và túm đồ vật chính xác
- Đưa đồ vật vào miệng nhanh và chính xác
- Có hoạt động gặm và nhai
Những dấu hiệu trên thường xuất hiện cùng nhau vào khoảng 6 tháng - hiếm khi sớm hơn. Nhưng dấu hiệu rõ ràng nhất là khi bé với thức ăn từ đĩa của bạn, đưa vào mồm và bắt đầu nhai.
Tiến độ ăn
Cũng giống như học cười, bò, đi hay nói, học ăn thức ăn cũng là một phần tự nhiên trong quá trình phát triển của bất kỳ đứa trẻ khỏe mạnh nào. Những kỹ năng quan trọng này luôn luôn phát triển theo một trình tự giống nhau, nhưng với tốc độ riêng của mỗi bé. Vì vậy mặc dù những khả năng này xuất hiện vào những thời điểm khác nhau tí chút ở mỗi bé, những kỹ năng bé cần dần dần sẽ được phát triển hết, kể từ lúc bé chào đời.
Một em bé đủ ngày đủ tháng, khỏe mạnh có thể tìm được vú mẹ và bú ngay khi vừa mới chào đời. Người mẹ giúp bằng cách giữ bé ở một vị trí thoải mái những phần còn lại là bé tự thực hiện - việc tự ăn bắt đầu ngay từ đầu. Đây là kỹ năng tồn tại cơ bản mà tất cả các bé sơ sinh đều có, kể cả với những bé không được bú mẹ. Nếu bé được ăn bất cứ khi nào bé muốn, bé sẽ điều chỉnh được nhu cầu ăn của riêng mình và ăn chính xác lượng bé cần.
Vào khoảng 4 tháng bé sẽ bắt đầu phát triển những kỹ năng sau này giúp bé ăn thức ăn. Bé có thể với và tóm giữ được những vật bé thích (ví dụ như đồ chơi, chùm chìa khóa) và bé bắt đầu đưa vào miêng để có thể khám phá bằng môi và lưỡi. Miệng trẻ em cực kỳ nhạy cảm và đó là cách bé học về vị, kết cấu, hình dáng và kích cỡ.
Vào khoảng 6 tháng, bé có khả năng đưa đồ vật vào miệng chính xác hơn. Nếu bé nhặt được vật gì có thể ăn được, bé sẽ coi đó như một món đồ chơi - bé sẽ tìm hiểu bằng tay và miệng (thường lúc này đã phối hợp nhịp nhàng hơn, nhưng bé vẫn chưa biết đó là thức ăn. Bé tò mò hơn là đói. Nếu bé đưa được thứ gì vào miệng, thì đối với bé đó là một phần thưởng thú vị, nhưng không phải là mục đích của việc luyện tập.
Khả năng nhai cũng bắt đầu phát triển lúc 6 tháng. Đây là một kỹ năng quan trọng bởi vì nhai thức ăn (bằng răng hoặc không bằng răng) làm thức ăn mềm ra, nhào trộn với nước bọt để an toàn và dễ nuốt hơn, điều này cũng bắt đầu quá trình tiêu hóa. Có cơ hội tập nhai càng sớm càng tốt là cách tốt nhất để đảm bảo rằng bé học nhai một cách hiệu quả. Những bé không có cơ hội nhai thức ăn tới tận khi lớn (từ 10 tháng trở đi) thường sau này khó ăn hơn.
Bởi vì các kỹ năng ăn phát triển theo trình tự được sắp xếp sẵn, bé sẽ tìm ra cách nhai bằng lợi, gặm, cắn và nhai thức ăn trước khi bé học cách đưa thức ăn vào sâu trong họng và nuốt. Điều này có nghĩa là bé hiếm khi cố gắng nuốt thứ gì mà bé chưa nhai được. Do đó đừng ngạc nhiên nếu trong vòng 1-2 tuần đầu, phần lớn những gì có vẻ bé ăn thường không được nuốt mà bị nhè ra.
Phản xạ ọe
Rất nhiều bé ọe khi học cách xử lý thức ăn trong miệng. Có thể đó là cách giúp bé học ăn một cách an toàn hơn, bàng cách không nhồi vào miệng quá nhiều hoặc đưa thức ăn vào quá sâu trước khi nhai. Một số bé chỉ ọe 1 hoặc 2 lần, trong khi các bé khác tiếp tục thỉnh thoảng ọe trong vài tuần.
Khi bé ọe, nghĩa là thức ăn khi chưa sẵn sàng được nuốt bị đẩy về phía trước trong hành động ọe (nôn) để ngăn thức ăn trôi sâu vào trong họng. Ở trẻ em, phản xạ ọe rất nhạy, do đó nó dễ xảy ra hơn ở người lớn với điểm nhạy cảm ở phía trước của miệng (hơn là ở gần họng).
Mặc dù nhìn bé ọe có thể không thoải mái, nhưng hầu hết các bé đều không cảm thấy khó chịu; các bé thường nhanh chóng đưa miếng thức ăn lại vào mồm, rồi nhổ ra hoặc nhai tiếp - nghĩa là tiếp tục ăn rất vui vẻ.
Để giúp bé với phản xạ ọe này, luôn nhớ bé phải được ngồi thẳng khi ăn (có hỗ trợ nếu cần thiết), do đó bất kỳ thức ăn nào chưa sẵn sàng để nuốt sẽ rơi ra ngoài miệng thay vì trôi vào trong họng. Một điều cực kỳ quan trọng nữa là không ai đưa thức ăn vào miệng bé, trừ bé. Như thế bé có thể dành thời gian cần thiết để điều chỉnh lượng thức ăn một cách hiệu quả.
Mặc dù đôi khi vẫn bị nhầm lẫn, nhưng hóc không phải là ọe. Hóc xảy ra khi một vật gì đó chặn hoàn toàn hoặc một phần đường thở (đường này đi qua nơi phản xạ ọe bị kích thích). Việc chặn hoàn toàn là cực kỳ hiếm (và yêu cầu các biện pháp sơ cứu chuẩn) nhưng bé thường tự có thể họ ra vật đang chặn một phần đường thở của mình khá tốt, miễn là bé được ngồi thẳng hoặc cúi về phía trước. Hóc khó có thể xảy ra với BLW hơn với đút thìa, miễn là tuân theo những quy tắc ăn toàn cơ bản, đơn giản. Xem thêm phần cuối của chương này về các thông tin an toàn.
Giúp bé học ăn
Bé cần nhiều cơ hội để luyện tập kỹ năng ăn của mình và để học các dạng thức ăn . Với cách này bé có thể giải quyết được nhiều loại kết cấu và dần dần tự tăng lượng thức ăn bé ăn lên. Việc tuân theo tăng dần độ thô theo cách truyền thống là không cần thiêt, nghĩa là không cần phải bắt đầu từ vài thìa bột rồi dần dần tăng độ thô (cháo, cháo vỡ, cháo hạt...).
Tuy nhiên, có thể chỉ ra được một số kỹ năng sẽ xuất hiện theo tiến độ của bé và đó là 1 cách hữu ích để đảm bảo rằng bạn đang cho con tất cả các cơ hội bé cần để học và mở rộng chế độ ăn của bé. Tham khảo phần phát triển các kỹ năng ở phía dưới để xác định những gì bạn cần biết và khoảng lứa tuổi nào thì những kỹ năng này sẽ xuất hiện.
Một gợi ý khi chuẩn bị bữa ăn làm thế nào bao gồm cả những loại có hình dạng, kết cấu mà bé chưa hoàn toàn thuần thục cùng với những thức ăn mà bé đã có thể xử lý dễ dàng. Bởi vì hầu hết các bữa ăn đều có nhiều loại hình dáng và kết cấu, nên cách dễ nhất là đưa cho con tất cả những thức ăn mà bố mẹ ăn. Miễn là luôn luôn có loại thức ăn bé có thể xử lý được thì bé sẽ có thể thử với những thức ăn còn lại mà không bị chán. Thức tế là bé sẽ làm bạn ngạc nhiên với tiến bộ của mình nếu bạn cho bé cơ hội.
Mỗi kỹ năng sẽ xuất hiện vào thời điểm thích hợp của bé, vì thế bất kỳ cố gắng nào để dạy bé hoặc ép bé sẽ chỉ gây nên thất vọng cho cả 2 bên. Bé nào rồi cũng sẽ học ăn bằng thìa dĩa, nhưng hầu hết các bé thấy nóng tay là cách hiệu quả nhất trong thời gian đầu. Nếu bạn tập trung vào việc cho bé cơ hội để thử những kỹ năng khác nhau, bé sẽ vui vẻ luyện tập với tốc độ của riêng mình.
Phát triển các kỹ năng
Sẵn sàng bắt đầu: Từ khoảng 6 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể đưa đồ chơi vào miệng nhanh và chính xác. Bé gặm và có hoạt động nhai. Bé có thể ngồi thẳng với chút ít trợ giúp và có thể muốn tham gia vào bữa cơm gia đình. Bé có thể bốc một miếng thức ăn lớn từ đĩa của bạn và cho vào mồm
Thức ăn dễ xử lý: Thức ăn dưới dạng que lớn, bao gồm cả hoa quả, rau, vỏ bánh mỳ, bánh mỳ lát, mỳ nui cỡ lớn, chả mềm hoặc thịt băm dạng chả hoặc được cắt cỡ ngón tay. Thịt cắt lát dài.
Thức ăn cho bé thử: Xem phía trên
Với và nắm chặt trong lòng bàn tay: Từ khoảng 6-8 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể với miếng thức ăn lớn và nắm chặt bằng cả bàn tay. Nhưng bé có thể chưa ăn được khi thức ăn nằm trong nắm tay, vì thế bé cần thức ăn có độ dài vừa đủ để thò ra phía đầu, từ đó bé có thể gặm gạp. Bé có thể giữ thức ăn 1 tay và dùng tay kia để đưa vào mồm. Bé vẫn chưa biết được hết khả năng của mình nên bé có vẻ nhồi hết thức ăn mềm vào tay mình. Trong những tuần đầu hầu hết thức ăn rơi ra khỏi miệng vì bé vẫn chưa biết nhai và nuốt. Bé làm rơi thức ăn bé đang cầm khi bé muốn nhặt miếng khác bởi vì bé vẫn chưa thể bỏ thức ăn xuống theo ý mình. Bé dành thời gian kiểm tra thức ăn, truyền từ tay nọ sang tay kia và nghịch.
Thức ăn dễ xử lý: Thức ăn dưới dạng que lớn, bao gồm cả hoa quả, rau, vỏ bánh mỳ, bánh mỳ lát, mỳ nui cỡ lớn, chả mềm hoặc thịt băm dạng chả hoặc được cắt cỡ ngón tay. Thịt cắt lát dài.
Thức ăn cho bé thử: Thức ăn để bốc dưới dạng cục như là cơm (cơm nếp), cháo đặc, khoai tây nghiền, thịt xay (băm), pho mát nghiền. Thức ăn trơn như là mỳ nui với sốt.
Nắm vào và mở ra: Từ khoảng 7-9 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể nắm đầy một bàn tay thức ăn mà không bóp quá chặt. Và khi bé đưa thức ăn vào miệng, bé có thể mở bàn tay và đẩy phần lớn thức ăn vào. Bé có thể bóp thức ăn trong miệng từ nắm tay của mình. Bé đã có thể cắn và nhai tốt hơn. Bé có thể rất vui khi thử cho thìa hay một miếng thức ăn chấm vào các loại thức ăn lỏng (súp, cháo, sốt...), hoặc có thể tự sử dụng được thìa bố mẹ cho sẵn thức ăn. Bé tiếp tục tìm hiểu và khám phá thức ăn kỹ càng hơn.
Thức ăn dễ xử lý: Dạng que và miếng. Những thức ăn nhỏ và mềm hơn như quả dâu và rau củ dạng miếng được nấu chín. Rau củ và hoa quả cứng, giòn hơn (tùy vào sự phát triển của răng.
Thức ăn cho bé thử: Thức ăn lỏng để bé tập chấm. Rau củ sống dạng que để chấm. Mỳ nui nhiều hình dạng khác nhau.
Dùng các ngón tay: Từ khoảng 8-10 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể dùng thìa (hoặc thức ăn) để chấm, nhặt thức ăn lên và giữ bằng ngón tay mà không cần dùng đến lòng bàn tay. Bé lựa chọn kỹ càng những gì để ăn và theo thứ tự nhất định (của bé). Bé có thể muốn dùng thìa dĩa, thậm chí có thể xúc thức ăn bằng thìa và dùng dĩa để đâm vào thức ăn.
Thức ăn dễ xử lý: Hầu hết tất cả thức ăn dưới các dạng que, miếng và mềm. Thức ăn cứng, giòn hơn (tùy vào sự phát triển của răng. Thức ăn lỏng với thìa (hoặc thức ăn khác) để chấm.
Thức ăn cho bé thử: Thức ăn lỏng và miếng nhỏ như là cơm, đậu (quả, hạt), nho khô và bánh mỳ xé nhỏ. Thức ăn dưới dạng miếng nhỏ để xiên bằng dĩa và thức ăn mềm để tập xúc bằng thìa.
Cầm giữ bằng đầu ngón tay chuẩn hơn: Từ khoảng 9-12 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé có thể nhặt những miếng thức ăn rấ nhỏ với đầu ngón tay cái và ngón tay trỏ. Bé có thể nhặt từng hạt cơm hay miếng vụn bánh mỳ nhỏ nhất! Bé có thể bắt đầu dùng dĩa xiên thức ăn một hay xúc bằng thìa một cách chuẩn xác. Bé có thể bắt đầu giảm nghịch thức ăn và chủ động ăn nhiều hơn.
Thức ăn dễ xử lý: Hầu hết tất cả mọi thức ăn.
Thức ăn cho bé thử: Tất cả các loại hình dạng và kết cấu để bé có thể tìm ra cách ăn bằng thìa dĩa.
Sử dụng thìa dĩa: Từ khoảng 11-14 tháng
Bạn sẽ thấy: Bé muốn dùng thìa, dĩa phần lớn thời gian khiến cho bữa ăn diễn ra rất lâu. Bé có thể biết dùng dĩa dễ hơn dùng thìa để xiên thức ăn, nhưng bé cũng có thể lại dùng tay để bốc thức ăn.
Thức ăn dễ xử lý: Tất cả các loại.
Thức ăn cho bé thử: Tất cả các loại hình dạng và kết cấu.
Wednesday, August 17, 2011
Chương một: Cơ bản về BLW
Ăn cùng bé - cùng lúc, cùng bàn và cùng món ăn - là tinh thần chính của phương pháp ăn dặm để bé tự chỉ huy (BLW). Bạn không cần phải chuẩn bị "thức ăn riêng cho bé", không cần cháo, bột, không phải đút thìa. Đơn giản là em bé của bạn sẽ tự ăn, khám phá và thưởng thức bữa ăn gia đình ngay từ lần ăn dặm đầu tiên. BLW làm cho việc giới thiệu thức ăn dễ dàng hơn, thích thú hơn cho cả gia đình và khuyến khích bé tự tin cũng như vui vẻ trong bữa ăn và thưởng thức được thức ăn tốt và dinh dưỡng khi bé lớn.
Nguyên tắc của BLW dựa vào sự phát triển của các bé và các kỹ năng xuất hiện tự nhiên trong năm đầu đời. Nếu bố mẹ cho con mình cơ hội để xử lý thức ăn vào thời điểm thích hợp bé sẽ bắt đầu tự ăn theo bản năng khi bé sẵn sàng. Đối với hầu hết các bé, điều này xảy ra vào khoảng 6 tháng tuổi, tương đương với độ tuổi Bộ y tế Vương Quốc Anh và Tổ chức Y tế TG (WHO) khuyên nên bắt đầu cho bé ăn dặm. Bé sẽ có tiến độ của riêng mình và sẽ giảm lượng sữa khi bé sẵn sàng.
Phương pháp này rất khác so với phương pháp ăn dặm thông thường, khi bố mẹ là người quyết định thời điểm bắt đầu cho bé ăn dặm, bắt đầu bằng việc đút bột cho bé, hướng bé theo những cấp độ (cháo loãng, cháo đặc, cơm nát, cơm khô...) và cuối cùng mới là tham gia vào bữa ăn gia đình - điều này thường không diễn ra cho tới tận khi bé 1-3 tuổi.
Thực tế bé tự ăn trong bữa ăn gia đình không có gì mới, đó là điều dường như khá tự nhiên với trẻ con. Rất nhiều bậc cha mẹ, đặc biệt những gia đình có nhiều con, đã chứng kiến cảnh con mình chộp thức ăn từ đĩa của người khác và nhai ngon lành. Họ nhanh chóng nhận ra rằng để bé tự ăn ngay khi bé có thể sẽ khiến cho bữa cơm dễ dàng và vui vẻ hơn đối với tất cả mọi người. Và đối với nhiều thế hệ, phụ huynh đã được khuyến khích cho con tập ăn bôc từ 6 tháng trở đi, nhằm giúp bé phát triển kỹ năng nhai. Nhưng sự khác biệt ở đây là sự mặc định rằng bé cần phải làm quen với bột, cháo trước khi chúng có thể tiến tới ăn bốc. Không đúng như vậy. Mút bột từ thìa không giúp bé tập nhai. cách tốt nhất để phát triển kỹ năng nhai là cho bé tập với thức ăn cần được nhai thực sự - nói cách khác là thức ăn bình thường, không xay nghiền.
Tại sao đút thìa lại không cần thiết
Hầu hết mọi người vẫn tin rằng đút thìa là cách cho trẻ ăn dặm bình thường. Nhưng giống như phần lớn lời khuyên về việc bắt đầu ăn dặm hiện nay, đút thìa vẫn được khuyến khích giống như thời người ta khuyên các bậc phụ huynh cho con bắt đầu ăn dặm từ 3 hoặc 4 tháng - khi bé còn quá nhỏ để tự ăn.
Hiện nay chúng ta đã biết rằng bé không cần thức ăn dặm, và cơ thể chúng thực sự chưa sẵn sàng với thức ăn cho tới khi bé được 6 tháng tuổi. Nếu bạn chờ tới 6 tháng mới bắt đầu cho con ăn dặm thì bạn đã bỏ qua được giai đoạn đút thìa. Ở tuổi này, bé đã hoàn toàn có thể tự ăn và chúng không cần phải đút. Trong thực tế, nhiều cha mẹ thấy rằng vào thời điểm 6 tháng con mình từ chối không cho người khác đút; chúng muốn được tự xử lý thức ăn bởi vì bản năng của chúng điều khiển việc tìm hiểu mọi thứ bằng cách kiểm tra bằng tay và miệng.
BLW diễn ra thế nào
Vài tháng đầu của BLW thực tế chưa phải là ăn thật sự - đó là thời điểm khám phá thức ăn. Bé của bạn sẽ bắt đầu bằng việc xử lý thức ăn, nghiên cứu xem nó trông thế nào và sờ vào ra sao, rồi bé sẽ dùng miệng để tìm hiểu vị và cấu tạo của thức ăn. Bé có thể không ăn gì lúc đầu, nhưng điều này hoàn toàn bình thường; lượng sữa (sữa mẹ hoặc sữa công thức) vẫn cung cấp gần như đầy đủ tất cả dinh dưỡng cho bé nên bé chưa cần ăn thêm gì cả.
Điều thường thấy ở BLW là:
- Bé được tham gia và bữa ăn gia đình, đó là lúc bé quan sát những gì mọi người đang thực hiện và có cơ hội tham gia những hoạt động đó.
- Không ai phải "đút" cho bé cả; khi bé sẵn sàng bé sẽ bắt đầu tự cầm thức ăn và đưa vào miệng mình (đầu tiên là bằng tay, và sau này là bằng thìa dĩa).
- Để bắt đầu, thức ăn được đưa ra dưới dạng thanh, miếng để dễ cầm, nắm (bé sẽ nhanh chóng học cách xử lý các dạng hình dáng, cỡ và kết cấu).
- Lượng ăn và tốc độ ăn là tùy thuộc vào bé. Việc bé nhanh chóng lựa chọn nhiều loại thức ăn khác nhau cũng là tùy thuộc ở bé.
- Bé tiếp tục bú sữa (sữa mẹ hoặc sữa công thức) cho tới khi nào bé muốn và bé quyết định khi nào thích hợp để giảm lượng sữa xuống.
Những lợi ích chính của BLW
Việc khuyến khích chứ không phải phản đối bản năng tự xử lý thức ăn của bé tạo điều kiện cho việc ăn dặm dễ dàng và vui vẻ hơn những cách thông thường - ngoài ra còn có rất nhiều lợi ích khác khi theo phương pháp này. BLW rất thích hợp vì:
- Phương pháp này tạo điều kiện cho mỗi bé tiếp cận với thức ăn dặm vào thời điểm thích hợp và tốc độ hợp lý đối với sự phát triển cơ thể của bé, và đảm bảo rằng nguồn sữa quan trọng của bé không bị cắt giảm quá sớm
- Phương pháp này tạo điều kiện cho bé khám phá mùi vị, kết cấu, mầu sắc của mỗi loại thức ăn riêng biệt
- Phương pháp này giúp bé phát triển phối hợp tay-mắt, sự khéo léo và kỹ năng nhai
- Phương pháp này cho phép bé ăn với khối lượng bé cần, theo thời gian của riêng bé, do đó tạo được thói quen ăn uống tốt sau này (và điều này giúp tránh béo phì và các vấn đề khác liên quan tới thức ăn)
- Phương pháp này giúp giảm việc kén ăn và mỗi bữa ăn là một cuộc chiến (khi không có áp lực nào khi ăn, thì sẽ có ít khả năng bữa ăn trở thành cuộc chiến căng thẳng giữa bé và người cho ăn)
- Phương pháp này khuyến khích sự tự tin ở bữa ăn và niềm thích thú với nhiều loại thức ăn
- Phương pháp này có nghĩa bé là một thành viên của bữa cơm gia đình ngay từ đầu
BLW cũng có ý nghĩa lớn với bố mẹ bởi vì nó là những bữa cơm dễ chịu cho cả gia đình. Không cần áp lực nào để bắt bé ăn và không cần trò chơi hay mẹo vặt nào để ép bé ăn thức ăn bổ dưỡng. Bạn không cần phải nấu, xay, nghiền bột, cháo hay mua đồ ăn sẵn trong hộp do đó việc ăn uống ở nhà rẻ hơn và ăn ở ngoài cũng dễ hơn. Tất nhiên bữa cơm cùng với những người thân trong gia đình là cách tốt nhất để phát triển và gắn chặt tình cảm gia đình.
BLW có phù hợp với tất cả các bé?
Một số bé có những vấn đề về y tế hoặc phát triển làm hạn chế việc bố thức ăn hoặc nhai thức ăn. Ngoài ra, những bé sinh non có thể phải cần thức ăn dặm trước khi có thể tự ăn. Nếu bé của bạn ở trong những trường hợp trên thì bé có thể phải được đút bằng thìa trước. Nhưng, miễn là đảm bảo ăn toàn thì việc khuyến khích bé xử lý thức ăn, giúp bé phát triển một số kỹ năng mà bé thấy khó luôn luôn là một ý kiến tốt. Nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về sức khỏe và phát triển của bé bạn nên gặp bác sỹ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có lời khuyên tốt nhất trước khi bắt đầu ăn dặm cho bé.
Nguyên tắc của BLW dựa vào sự phát triển của các bé và các kỹ năng xuất hiện tự nhiên trong năm đầu đời. Nếu bố mẹ cho con mình cơ hội để xử lý thức ăn vào thời điểm thích hợp bé sẽ bắt đầu tự ăn theo bản năng khi bé sẵn sàng. Đối với hầu hết các bé, điều này xảy ra vào khoảng 6 tháng tuổi, tương đương với độ tuổi Bộ y tế Vương Quốc Anh và Tổ chức Y tế TG (WHO) khuyên nên bắt đầu cho bé ăn dặm. Bé sẽ có tiến độ của riêng mình và sẽ giảm lượng sữa khi bé sẵn sàng.
Phương pháp này rất khác so với phương pháp ăn dặm thông thường, khi bố mẹ là người quyết định thời điểm bắt đầu cho bé ăn dặm, bắt đầu bằng việc đút bột cho bé, hướng bé theo những cấp độ (cháo loãng, cháo đặc, cơm nát, cơm khô...) và cuối cùng mới là tham gia vào bữa ăn gia đình - điều này thường không diễn ra cho tới tận khi bé 1-3 tuổi.
Thực tế bé tự ăn trong bữa ăn gia đình không có gì mới, đó là điều dường như khá tự nhiên với trẻ con. Rất nhiều bậc cha mẹ, đặc biệt những gia đình có nhiều con, đã chứng kiến cảnh con mình chộp thức ăn từ đĩa của người khác và nhai ngon lành. Họ nhanh chóng nhận ra rằng để bé tự ăn ngay khi bé có thể sẽ khiến cho bữa cơm dễ dàng và vui vẻ hơn đối với tất cả mọi người. Và đối với nhiều thế hệ, phụ huynh đã được khuyến khích cho con tập ăn bôc từ 6 tháng trở đi, nhằm giúp bé phát triển kỹ năng nhai. Nhưng sự khác biệt ở đây là sự mặc định rằng bé cần phải làm quen với bột, cháo trước khi chúng có thể tiến tới ăn bốc. Không đúng như vậy. Mút bột từ thìa không giúp bé tập nhai. cách tốt nhất để phát triển kỹ năng nhai là cho bé tập với thức ăn cần được nhai thực sự - nói cách khác là thức ăn bình thường, không xay nghiền.
Tại sao đút thìa lại không cần thiết
Hầu hết mọi người vẫn tin rằng đút thìa là cách cho trẻ ăn dặm bình thường. Nhưng giống như phần lớn lời khuyên về việc bắt đầu ăn dặm hiện nay, đút thìa vẫn được khuyến khích giống như thời người ta khuyên các bậc phụ huynh cho con bắt đầu ăn dặm từ 3 hoặc 4 tháng - khi bé còn quá nhỏ để tự ăn.
Hiện nay chúng ta đã biết rằng bé không cần thức ăn dặm, và cơ thể chúng thực sự chưa sẵn sàng với thức ăn cho tới khi bé được 6 tháng tuổi. Nếu bạn chờ tới 6 tháng mới bắt đầu cho con ăn dặm thì bạn đã bỏ qua được giai đoạn đút thìa. Ở tuổi này, bé đã hoàn toàn có thể tự ăn và chúng không cần phải đút. Trong thực tế, nhiều cha mẹ thấy rằng vào thời điểm 6 tháng con mình từ chối không cho người khác đút; chúng muốn được tự xử lý thức ăn bởi vì bản năng của chúng điều khiển việc tìm hiểu mọi thứ bằng cách kiểm tra bằng tay và miệng.
BLW diễn ra thế nào
Vài tháng đầu của BLW thực tế chưa phải là ăn thật sự - đó là thời điểm khám phá thức ăn. Bé của bạn sẽ bắt đầu bằng việc xử lý thức ăn, nghiên cứu xem nó trông thế nào và sờ vào ra sao, rồi bé sẽ dùng miệng để tìm hiểu vị và cấu tạo của thức ăn. Bé có thể không ăn gì lúc đầu, nhưng điều này hoàn toàn bình thường; lượng sữa (sữa mẹ hoặc sữa công thức) vẫn cung cấp gần như đầy đủ tất cả dinh dưỡng cho bé nên bé chưa cần ăn thêm gì cả.
Điều thường thấy ở BLW là:
- Bé được tham gia và bữa ăn gia đình, đó là lúc bé quan sát những gì mọi người đang thực hiện và có cơ hội tham gia những hoạt động đó.
- Không ai phải "đút" cho bé cả; khi bé sẵn sàng bé sẽ bắt đầu tự cầm thức ăn và đưa vào miệng mình (đầu tiên là bằng tay, và sau này là bằng thìa dĩa).
- Để bắt đầu, thức ăn được đưa ra dưới dạng thanh, miếng để dễ cầm, nắm (bé sẽ nhanh chóng học cách xử lý các dạng hình dáng, cỡ và kết cấu).
- Lượng ăn và tốc độ ăn là tùy thuộc vào bé. Việc bé nhanh chóng lựa chọn nhiều loại thức ăn khác nhau cũng là tùy thuộc ở bé.
- Bé tiếp tục bú sữa (sữa mẹ hoặc sữa công thức) cho tới khi nào bé muốn và bé quyết định khi nào thích hợp để giảm lượng sữa xuống.
Những lợi ích chính của BLW
Việc khuyến khích chứ không phải phản đối bản năng tự xử lý thức ăn của bé tạo điều kiện cho việc ăn dặm dễ dàng và vui vẻ hơn những cách thông thường - ngoài ra còn có rất nhiều lợi ích khác khi theo phương pháp này. BLW rất thích hợp vì:
- Phương pháp này tạo điều kiện cho mỗi bé tiếp cận với thức ăn dặm vào thời điểm thích hợp và tốc độ hợp lý đối với sự phát triển cơ thể của bé, và đảm bảo rằng nguồn sữa quan trọng của bé không bị cắt giảm quá sớm
- Phương pháp này tạo điều kiện cho bé khám phá mùi vị, kết cấu, mầu sắc của mỗi loại thức ăn riêng biệt
- Phương pháp này giúp bé phát triển phối hợp tay-mắt, sự khéo léo và kỹ năng nhai
- Phương pháp này cho phép bé ăn với khối lượng bé cần, theo thời gian của riêng bé, do đó tạo được thói quen ăn uống tốt sau này (và điều này giúp tránh béo phì và các vấn đề khác liên quan tới thức ăn)
- Phương pháp này giúp giảm việc kén ăn và mỗi bữa ăn là một cuộc chiến (khi không có áp lực nào khi ăn, thì sẽ có ít khả năng bữa ăn trở thành cuộc chiến căng thẳng giữa bé và người cho ăn)
- Phương pháp này khuyến khích sự tự tin ở bữa ăn và niềm thích thú với nhiều loại thức ăn
- Phương pháp này có nghĩa bé là một thành viên của bữa cơm gia đình ngay từ đầu
BLW cũng có ý nghĩa lớn với bố mẹ bởi vì nó là những bữa cơm dễ chịu cho cả gia đình. Không cần áp lực nào để bắt bé ăn và không cần trò chơi hay mẹo vặt nào để ép bé ăn thức ăn bổ dưỡng. Bạn không cần phải nấu, xay, nghiền bột, cháo hay mua đồ ăn sẵn trong hộp do đó việc ăn uống ở nhà rẻ hơn và ăn ở ngoài cũng dễ hơn. Tất nhiên bữa cơm cùng với những người thân trong gia đình là cách tốt nhất để phát triển và gắn chặt tình cảm gia đình.
BLW có phù hợp với tất cả các bé?
Một số bé có những vấn đề về y tế hoặc phát triển làm hạn chế việc bố thức ăn hoặc nhai thức ăn. Ngoài ra, những bé sinh non có thể phải cần thức ăn dặm trước khi có thể tự ăn. Nếu bé của bạn ở trong những trường hợp trên thì bé có thể phải được đút bằng thìa trước. Nhưng, miễn là đảm bảo ăn toàn thì việc khuyến khích bé xử lý thức ăn, giúp bé phát triển một số kỹ năng mà bé thấy khó luôn luôn là một ý kiến tốt. Nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về sức khỏe và phát triển của bé bạn nên gặp bác sỹ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có lời khuyên tốt nhất trước khi bắt đầu ăn dặm cho bé.
Monday, August 15, 2011
Baby-led weaning - Tạm dịch: Để bé tự chỉ huy việc ăn dặm
Các mẹ thân mến,
Sau 1 thời gian áp dụng phương pháp ăn dặm này đối với con mình và giới thiệu tại diễn đàn WTT, mình nhận được nhiều câu hỏi và quan tâm của các mẹ. Vì thời gian và kinh nghiệm của mình cũng chưa có nhiều để trả lời hết các câu hỏi của các mẹ nên mình sẽ cố gắng lược dịch phần nào cuốn sách về BLW.
Bộ sách BLW và sách hướng dẫn nấu ăn do 2 tác giả Gill Rapley và Tracey Murkett đưa ra hiện nay được coi là sách giáo khoa về BLW.
Cuốn "Baby-led Weaning: Helping Your Baby to Love Good Food" cung cấp đầy đủ thông tin về BLW
http://www.amazon.co.uk/Baby-led-Weaning-Helping-Your-Baby/dp/0091923808/ref=cm_cr_pr_product_top
Cuốn "The Baby-led Weaning Cookbook: Over 130 delicious recipes for the whole family to enjoy" là sách hướng dẫn nấu ăn với phần đầu là tóm tắt về BLW và phần sau là công thức nấu ăn.
http://www.amazon.co.uk/Baby-led-Weaning-Cookbook-delicious-recipes/dp/0091935288/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1313480876&sr=1-1
Vì thời gian có hạn nên mình chỉ tạm dịch phần đầu của cuốn cookbook.
Hy vọng các mẹ có thời gian nghiên cứu và rút ra được cách cho con ăn phù hợp và hiệu quả nhất với hoàn cảnh của mình.
Chúc các mẹ thành công.
Sau 1 thời gian áp dụng phương pháp ăn dặm này đối với con mình và giới thiệu tại diễn đàn WTT, mình nhận được nhiều câu hỏi và quan tâm của các mẹ. Vì thời gian và kinh nghiệm của mình cũng chưa có nhiều để trả lời hết các câu hỏi của các mẹ nên mình sẽ cố gắng lược dịch phần nào cuốn sách về BLW.
Bộ sách BLW và sách hướng dẫn nấu ăn do 2 tác giả Gill Rapley và Tracey Murkett đưa ra hiện nay được coi là sách giáo khoa về BLW.
Cuốn "Baby-led Weaning: Helping Your Baby to Love Good Food" cung cấp đầy đủ thông tin về BLW
http://www.amazon.co.uk/Baby-led-Weaning-Helping-Your-Baby/dp/0091923808/ref=cm_cr_pr_product_top
Cuốn "The Baby-led Weaning Cookbook: Over 130 delicious recipes for the whole family to enjoy" là sách hướng dẫn nấu ăn với phần đầu là tóm tắt về BLW và phần sau là công thức nấu ăn.
http://www.amazon.co.uk/Baby-led-Weaning-Cookbook-delicious-recipes/dp/0091935288/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1313480876&sr=1-1
Vì thời gian có hạn nên mình chỉ tạm dịch phần đầu của cuốn cookbook.
Hy vọng các mẹ có thời gian nghiên cứu và rút ra được cách cho con ăn phù hợp và hiệu quả nhất với hoàn cảnh của mình.
Chúc các mẹ thành công.
BLW the book
We've been doing BLW for 2 months and things are going well. My husband and I are very happy that we've followed this method. Tep enjoys having meals more and more. She'll be 9 month old in 10 days. Recently she seems to eat less but love more fruits. The beauty of BLW is that we never have to care or worry about the amount of food that she consumes. Mealtimes are always fun time for everyone. Tep's grandpa is here and he's also very impressed with her skills (of course not the amount :))
I've tried to introduce BLW to a Vietnamese baby forum. In Vietnam, the concept of solid is very complicated. People don't have any guide. There are many ways of giving solid to babies, some start at 4 month (or even sooner), some follow Japanese style, some do grandma led weaning :)). But almost every baby still has porridge or mush at the age of 1. Parents hesitate to let the baby have finger food. They think if so baby can't eat enough, it's too dangerous because baby gags a lots. BLW is of course a very weird. Some of my friends asked me if I gave my baby enough nutrition via breast milk and some sticks of veggi :) So far some mums in the forum have followed and their feedback is very positive. I am very happy. More and more people concern and ask more questions. I think the best way to answer is to read the book. But (well) it's quite difficult for some people. I decide to translate the first part in the cookbook to give people some basic info about BLW. For me, it's the most natural and suitable way of introduce solid to my baby.
I've tried to introduce BLW to a Vietnamese baby forum. In Vietnam, the concept of solid is very complicated. People don't have any guide. There are many ways of giving solid to babies, some start at 4 month (or even sooner), some follow Japanese style, some do grandma led weaning :)). But almost every baby still has porridge or mush at the age of 1. Parents hesitate to let the baby have finger food. They think if so baby can't eat enough, it's too dangerous because baby gags a lots. BLW is of course a very weird. Some of my friends asked me if I gave my baby enough nutrition via breast milk and some sticks of veggi :) So far some mums in the forum have followed and their feedback is very positive. I am very happy. More and more people concern and ask more questions. I think the best way to answer is to read the book. But (well) it's quite difficult for some people. I decide to translate the first part in the cookbook to give people some basic info about BLW. For me, it's the most natural and suitable way of introduce solid to my baby.
Wednesday, June 29, 2011
Chicken drumstick
Yes, she had it today. Took it, put it directly to her mouth.
I gave her yesterday but because it was too big, she turned down after some attempts. Today, I stirred some meat out to make the drumstick smaller and she had it.
She enjoys eating everyday. The last couple days, she's stuffed foods in her mouth then spitted out. Today she swallowed a whole full mouth of broccoli. I gave her more fruits like water melon, blackberry, prune, nectar. She started picking rice but refused pasta. We notice that if we put two different things in front of her, she'll pick the one she likes. When we gave her pasta and asparagus, she tried pasta, didn't like it, threw away and turned to asparagus. She starts picking small piece of food she spits out.
One thing, my period returned and my supply seems lower. Tep still gets most of her nutrition from breast milk. Hope we can make it until one year!
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
I gave her yesterday but because it was too big, she turned down after some attempts. Today, I stirred some meat out to make the drumstick smaller and she had it.
She enjoys eating everyday. The last couple days, she's stuffed foods in her mouth then spitted out. Today she swallowed a whole full mouth of broccoli. I gave her more fruits like water melon, blackberry, prune, nectar. She started picking rice but refused pasta. We notice that if we put two different things in front of her, she'll pick the one she likes. When we gave her pasta and asparagus, she tried pasta, didn't like it, threw away and turned to asparagus. She starts picking small piece of food she spits out.
One thing, my period returned and my supply seems lower. Tep still gets most of her nutrition from breast milk. Hope we can make it until one year!
Sunday, June 12, 2011
New progress
Tep has progress in sitting and holding. Now she doesn't flop to front, she can sit more comfortably in high chair. Of course she is bored after about 20-30 minutes and cries to be out. We also see progress in her eating. She can hold food better, hand over food from right hand to left hand and put in mouth quite accurately. She can chew a bit and tries to swallow. The day when she swallowed a piece of fried tofu was so scary. Most of the time she spits out. However she's still not very interested in food. She is distracted very easily. And we find that if we don't stare at her, she will focus more on food. She seems enjoy small stick of food like green bean, chicken...
First time with yogurt
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
First time with yogurt
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
Monday, June 6, 2011
First solid poo
After 3.5 days without poo, the first batch arrived today. It looked like puree, very smelly, no more mild breastfed poo smell. I saw some tiny things from the broccoli. Good thing she is not constipated. I guess the long weekend with her Daddy made her lazy in everything (more difficult to go to bed, no poo, just want to play forever).
Today I slow down the food, she just had boiled bean for dinner. She can sit unassisted a bit longer, but still not very comfortably in the high chair.
Today I slow down the food, she just had boiled bean for dinner. She can sit unassisted a bit longer, but still not very comfortably in the high chair.
Sunday, June 5, 2011
4th day of experiment
Yesterday Tep was not very happy at table. I boiled some carrot and kohlrabi (German turnip) but they were too soft and slippy. She was very frustrated because she couldn't pick the pieces up. We gave her strawberry. Ah, it was very easy to pick up but the taste was ehhhrrr.
Today's breakfast we gave her pieces of peach. They were less slippy and she could hold for longer. She could bit a small pieces, tried to chew and spitted up. I felt a bit nervous when I saw small piece in her mouth. But actually today she gagged just once. We tried the strawberry again and she threw away, waved her hand to show that she didn't like it.
With strawberry
With peach
With pea
With cooked carrot and kohrabi
Today's breakfast we gave her pieces of peach. They were less slippy and she could hold for longer. She could bit a small pieces, tried to chew and spitted up. I felt a bit nervous when I saw small piece in her mouth. But actually today she gagged just once. We tried the strawberry again and she threw away, waved her hand to show that she didn't like it.
With strawberry
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
With peach
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
With pea
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
With cooked carrot and kohrabi
 |
| From Tep Collection 6-12 months |
Friday, June 3, 2011
Avocado
The second day Tep played longer. We gave her the broccoli left over from the first day. She concentrated to pick up and put in her mouth. She sucked and munched. She seemed to control more on sitting. Meal ended after 15 minutes.
This morning (3/6) we gave her avocado with the cover on. It was ripe but she could manage to put on her mouth and ate a bit. But still she gagged.
Done
She is still a little smaller in the Antilop. Today we went to IKEA to buy the seat's support and some plastic bibs. It was not a good idea to put the new bib on. She immediately ate the new bib and forgot the food. I gave her a piece of papaya. But it was too slippy because there was no cover. She was not interested. When Daddy changed the bib, she seemed angry. Just after some touching, she gagged and puked then cried. We stopped and picked her up. She sat on my lap and started playing a bit with grilled augbergine.
Still no poo. Recently she has poo every 3 days and on the poo day she has 3 times lol
This morning (3/6) we gave her avocado with the cover on. It was ripe but she could manage to put on her mouth and ate a bit. But still she gagged.
Done
She is still a little smaller in the Antilop. Today we went to IKEA to buy the seat's support and some plastic bibs. It was not a good idea to put the new bib on. She immediately ate the new bib and forgot the food. I gave her a piece of papaya. But it was too slippy because there was no cover. She was not interested. When Daddy changed the bib, she seemed angry. Just after some touching, she gagged and puked then cried. We stopped and picked her up. She sat on my lap and started playing a bit with grilled augbergine.
Still no poo. Recently she has poo every 3 days and on the poo day she has 3 times lol
Tep's first solid ever
Tep's first food was broccoli
After 5 minutes playing, munching, she stopped. She did gag a bit.
And ate her finger
After 5 minutes playing, munching, she stopped. She did gag a bit.
And ate her finger
Subscribe to:
Comments (Atom)